Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom’un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) ilk reaktörüne çok kısa süre içinde yakıt yüklemeye başlamayı umduklarını, santralde üretilecek ilk elektriğin de 2027'de Türkiye şebekesine verileceğini bildirdi.

Likhachev, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) çerçevesinde gerçekleştirilen "Dünya Nükleer Günleri" etkinliğinde, Akkuyu NGS'deki hazırlıkları, projedeki hisse görüşmelerini ve yeni işbirliği imkanlarını değerlendirdi.

Akkuyu NGS'nin ilk ünitesindeki mevcut durumu maratonun bitişe yakın son metrelerine benzeten Likhachev, "Yıllardır çok kapsamlı bir çalışma yürüttük ve şimdi fiziki çalıştırmanın başlamasına yalnızca bir adım kaldı." ifadesini kullandı.

Çalışmaların son aşamasına ilişkin bilgi veren Likhachev, "Şu anda birinci güç ünitesinde sıcak testlerin yapılabilmesi için gerekli izni bekliyoruz. Bu testlerde, yakıt hariç birinci güç ünitesindeki bütün ekipmanlar normal işletme şartlarında çalışacak." dedi.

Likhachev, bu aşamada ilk ünitedeki sistemlerin olağan işletme koşullarında çalıştırılacağını belirterek, "Tek fark, enerjinin yakıt demetlerinden değil, dışarıdan sağlanan enerji kaynaklarından gelecek olması. Buna rağmen bağlantı noktaları ve kaynaklar, sistemlerin çalışması, güvenlik mekanizmalarının işleyişi ve personelin hazırlığı dahil her şey denetlenecek. Sonrasında bütün parametrelerin uygun olduğunu Türk düzenleyici kurumuna teyit edecek ve fiziki çalıştırma için gereken lisansı alacağız." diye konuştu.

Yakıt yükleme sürecine yönelik hazırlıklar ve santralin faaliyete geçirilmesi hakkında Likhachev şöyle konuştu:

"Yakıt yüklemeye çok yakında başlayacağımızı içtenlikle umuyorum; bunun için gereken her şeyi yapıyoruz. Önümüzdeki yıl, nükleer enerjiden elde edilecek ilk kilovatsaatlerin Türkiye elektrik şebekesine aktarılacağı yıl olacak. Sonrasında her yıl yeni reaktörler sırayla işletmeye alınacak. Bu doğrultuda, 2030 yılına kadar bu sahadaki bütün güç ünitelerini devreye alma sürecini tamamlamayı ve Türkiye elektrik şebekesine yaklaşık 5 gigavat elektrik gücü sunmayı amaçlıyoruz."

Akkuyu’da üçüncü ülkelerden şirketlerin projeye katılması da gündemde

Hisse satışlarıyla ilgili müzakereleri de ele alan Likhachev, hükümetler arası anlaşmanın proje kapsamında yüzde 49 hisse edinilmesine olanak sağladığını anımsattı.

Akkuyu Nükleer AŞ’nin sermayesine katılım için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile bazı Türk şirketleriyle temas halinde olduklarını kaydeden Likhachev, "Şu anda olası katılım yalnızca Türk şirketleri bakımından değil, üçüncü ülkelerdeki şirketler yönünden de değerlendiriliyor. Müzakereler, gizlilik gereği belirli oranları veya tüzel kişilerin isimlerini açıklayamayacağımız bir noktada. Fakat tekrar vurgulamak isterim: Hem hükümetler arası anlaşmanın hükümleri hem Türkiye hükümetiyle kurduğumuz güvene dayalı, son derece şeffaf ve açık ilişkiler çerçevesinde alınacak karar, yalnızca Türkiye Cumhuriyeti’nin çıkarları gözetilerek ve Türkiye hükümetinin onayıyla verilecek." dedi.

Türkiye’de yeni sahalar için işbirliği

Türkiye’nin 2050 yılına kadar nükleer enerji kurulu gücünü 20 gigavata yükseltme hedefini de değerlendiren Likhachev, bu düzeyin hızla büyüyen Türkiye ekonomisi için ulaşılabilecek en yüksek seviye olmadığı kanaatini paylaştı.

Rosatom’un bu çalışmalarda Türkiye’ye katkı sağlamaya hazır olduğunu dile getiren Likhachev, "Mersin’deki projede zaten çalışıyoruz, insan kaynağını eğitiyoruz. Yeni sahalarda hangi yollarla yer alabileceğimizi belirlemek amacıyla Türk hükümetiyle işbirliği yürütüyoruz." ifadesini kullandı.

Rosatom Genel Müdürü, Türk uzmanların şirketin üçüncü ülkelerdeki projelerinde görev yaptığını ve Rosatom’un bu projelerde Türk uzmanlara yer vermeyi sürdüreceğini belirtti. Likhachev, "Türk uzmanların bugün sahip olduğu beceriler, dünyanın herhangi bir ülkesinde çalışabilmelerini mümkün kılıyor." diye konuştu.

Akkuyu’da yaklaşık 16 milyar dolarlık yerlileştirme

Akkuyu NGS sahasında çok yüksek bir yerlileştirme düzeyine ulaşıldığını vurgulayan Likhachev, "En temkinli hesaplamalarla bile yaklaşık 16 milyar dolarlık yerlileştirme gerçekleşti. Bu rakama Türk şirketlerinin kazançları ve doğrudan vergi ödemeleri de dahil." dedi.

"Küçük ölçekli ve mobil çözümler sunmaya hazırız"

Türkiye’nin denizcilik alanındaki kabiliyetlerine değinen Likhachev, "Türkiye için küçük ölçekli yüzer nükleer güç santralleri konusunda birlikte çalışmaya koyulmak son derece uygun olur. Bu tür çözümler Türkiye’nin enerji yapısında da karşılık bulacaktır. Türkiye’de dağlık ve erişimi zor dağlık bölgeler de mevcut. Bu alanlarda karada inşa edilecek küçük ölçekli nükleer güç santrallerine ihtiyaç duyulabilir." şeklinde konuştu.

Likhachev, "Türk ortaklarımıza, dünya pazarında en çok ilgi gören ve bizim ‘en çok satan’ diye tanımladığımız büyük güç ünitelerinin yanı sıra, küçük ölçekli ve mobil çözümler de dahil çeşitli seçenekler sunmaya hazırız." dedi.

"Akkuyu NGS uzun yıllar küresel nükleer enerji sektörü için vitrin niteliğinde olacak"

Dış baskılara karşın son 1-1,5 yıl içinde Rosatom’un projelerine ve faaliyetlerine katılan ülkelerin sayısının yükseldiğini belirten Likhachev, bu artışı nükleer enerjiye olan talebin yanı sıra şirketin santral inşaatıyla beraber altyapı oluşturmasına, personel yetiştirmesine ve ortaklarına bakım, yakıt tedariği ile teknolojinin uzun vadeli gelişimi konularında güvence sunmasına bağladı.

Akkuyu NGS’yi dünya çapında izlenen öncü bir proje olarak tanımlayan Likhachev, "Akkuyu NGS, uzun yıllar boyunca küresel nükleer enerji sektörü için vitrin olmayı sürdürecek." değerlendirmesini yaptı.